Waldemar Cichoń, Zdarzło sie na Ślonsku. Łopowieści niysamowite niy ino dla bajtli

Autor: Waldemar Cichoń
Ilustrator: Dariusz Wanat
Tytuł: Zdarzło sie na Ślonsku. Łopowieści niysamowite niy ino dla bajtli
Wydawnictwo: Żwakowskie
Rok wydania: 2015
Ilość stron:66

     Wstyd przyznać, ale mimo, iż mieszkam na Śląsku od urodzenia to nie potrafię mówić śląską gwarą. Akcent ponoć mam, pojedyncze słowa rozumiem, ale często wynika to bardziej z kontekstu wypowiedzi, niż wiedzy. Jeszcze gorzej jest z językiem śląskim w piśmie - sama pisać po śląsku nie potrafię, a i z czytaniem tekstów pisanych gwarą idzie mi kiepsko.

    "Zdarzło sie na Ślonsku. Łopowieści niysamowite niy ino dla bajtli" to pozycja, która nie tylko pomoże nam zrozumieć gwarę (każda legenda zapisana jest po polsku i po śląsku), ale też pozwoli poznać historie związanych z tym miejscem ważnych postaci. Obawiam się, że wcześniej nie słyszałam nic o  większości z prezentowanych osób. Dlaczego księżna Jadwiga chodziła boso?* W jakich okolicznościach Henryk Pobożny stracił głowę? W jaki sposób Karol Godula, syn prostego leśniczego stał się milionerem? - to tylko część pytań, na które otrzymamy odpowiedź. Mnie jednak najbardziej zaskoczyło opowiadanie o Oskarze Troplowitz, który ponad sto lat temu wynalazł... krem Nivea!

       Autor w sposób bardzo zabawny, z dystansem, ale i należytym szacunkiem opowiada o ważnych dla Śląska postaciach. To oczywiście tylko garstka zasłużonych dla Śląska osób, ale i tak warto poznać lub przypomnieć sobie te ważne nazwiska i ich zasługi. Są tu między innymi bohaterowie, wynalazcy, sportowcy, ale przy wszystkich tych postaciach uwydatnione są typowe dla Ślązaków cechy, zwłaszcza pracowitość, sumienność i pobożność. Świetnie napisane teksty zachęcają do pełnej lektury - po przeczytaniu jednej opowieści koniecznie chce się poznać od razu resztę. Sylwetki bohaterów przedstawiono w prosty sposób skupiając się na konkretach i najważniejszych faktach.

      Śląska wersja opowiadań sprawiła mi nieco kłopotu i gdyby nie "tłumaczenie" na polskie to nie potrafiłabym zrozumieć pełnej treści, nie mniej jednak możliwość przeczytania opowieści napisanych gwarą dało mi wiele przyjemności. Polecam serdecznie książkę wszystkim śląskim dzieciom (i nie tylko śląskim), a także nauczycielom, by w ciekawy sposób mogli zaznajomić uczniów z postaciami, z których możemy być dumni!

* w legendzie po polsku wkradł się chochlik w dacie śmierci męża Jadwigi.

Książka przeczytana w ramach wyzwań czytelniczych:

- Przeczytam tyle ile mam wzrostu 1 cm (5,8 cm z 158 cm)

- Trójka e-pik (regionalne klimaty)

Maria Konopnicka, Jak to ze lnem było

Autor: Maria Konopnicka
Ilustrator: Bogdan Zieleniec
Tytuł: Jak to ze lnem było
Wydawnictwo: Nasza Księgarnia
Miejsce i rok wydania: Warszawa 1987
Ilość stron: 32
Wiek adresatów: 5 - 8 lat

      "Jak to ze lnem było" to legenda opowiadająca o tym jak powstał len, który dla biednych ludzi był ważny niczym złoto.

   Pewien król miał wspaniałe królestwo, można powiedzieć "mlekiem i miodem płynące". Piękne, bogate sady, łąki i lasy, urodzaj ryb, ptaków i zwierzyny łownej, a mimo to król ciągle był niezadowolony. Martwił się, że nie ma złota, dzięki któremu jego lud by się wzbogacił. Pewnego dnia spotkał starca, który dał mu nasiona, z których ponoć miało powstać złoto. Król był tak szczęśliwy, że samodzielnie postanowił zasiać ziarno i osobiście doglądał jego wzrostu. Niestety plony w żaden sposób nie przypominały złota. Zezłoszczony postanowił zniszczyć zielsko, które wyrosło i polecił szukać starca, który tak go ośmieszył przed ludem. Co wydarzyło się gdy straże odnalazły starca? Dlaczego starzec twierdził, że oddaje królowi złoto? I jak właściwie powstał len? Na wszystkie te pytania odnajdziemy odpowiedź w tekście.

   Legenda o lnie jest bardzo ciekawa, niestety obawiam się, że forma przekazu mało atrakcyjna dla dzisiejszych dzieci. Język dość trudny, wiele słów może być niezrozumiałych dla dzieci, a i liczne długie zdania nie sprzyjają zrozumieniu tekstu. Czcionka jest duża i wyraźna, ale to za mało. Najczęściej tekst pojawia się na dwóch stronach, a na kolejnych dwóch widnieją ilustracje - taki układ może przytłoczyć małego czytelnika i zniechęcić go do lektury. Same ilustracje też nie są specjalnie ciekawe - różowa broda króla, kolorowe konie, szare, pomarańczowe czy różowe twarze - mnie to nie przekonuje. Szkoda, bo sama historia powstania lnu jest naprawdę interesująca. Dla dorosłego czytelnika odbiór tej książeczki może być przyjemny, ale dziecko najpewniej się zniechęci :(

Książkę przeczytałam w ramach wyzwań:

- Odnajdź w sobie dziecko

Gra w kolory (różowy)

- Grunt to okładka (czynność: jedzie)

- Pod hasłem (po trzykroć - Maria)

Maria Kownacka, O Bogince Jemiole

Autor: Maria Kownacka
Tytuł: O Bogince Jemiole
Wydawnictwo: Siedmioróg
Miejsce i rok wydania: Wrocław 1992
Ilość stron: 22
Wiek adresatów: 5 - 8 lat

     Prezentowana dzisiaj książeczka przypadkowo wpadła w moje ręce. Miałam niespodziewane zastępstwo i wzięłam do czytania pierwszą z brzegu książkę dla młodszych dzieci. Takie książki zwykle "przebywają" w zapomnianej części biblioteki ze starszymi pozycjami. Robią miejsce nowym nabytkom. Cieszę się jednak, że książka przypadkowo znalazła się na innym regale, i że to właśnie po nią sięgnęłam.

        Ta niewielka, bogato ilustrowana książeczka zawiera legendę (czy legenda może być wierszowana? a może to nie jest legenda?) o Bogince Jemiole, która przez swoją próżność, egoizm i niedojrzałość zastała surowo ukarana przez Chochoła, strażnika borów i lasów. Tekstu jest malutko, więc dodatkowy opis byłby tak naprawdę streszczeniem. Podoba mi się pomysł na historię Jemioły, dzieci też słuchały z zaciekawieniem, choć zauważyłam, że trudno im zrozumieć niektóre fragmenty. Myślę, że to dlatego, że nieznane są im żadne legendy i podania ludowe. Był to więc odpowiedni moment do wyjaśnienia im pochodzenia takich utworów i uczulenie ich, że powinni je traktować z "przymrużeniem oka". Przy okazji opowiedziałam im o świątecznym zwyczaju skradania pocałunków pod jemiołą :) zaraz dodałam, że tradycja ta jest rzadko spotykana w nowoczesnych domach, żeby nie narazić się rodzicom :)

           Ilustracje bardzo pozytywne, barwne i ciekawe, język dość przystępny, choć występują słowa dzieciom nieznane. Miła odmiana względem współczesnych książek. Rodzicom ta pozycja przyniesie pewnie jeszcze więcej radości niż ich dzieciom. Oprócz mile spędzonego czasu książka może być świetnym początkiem ciekawej rozmowy na temat lasu, legend i podań czy chociażby o tym, że zawsze należy myśleć o innych i nie można być samolubnym.

Książkę przeczytałam w ramach wyzwania:

- Odnajdź w sobie dziecko (dzieci młodsze)